Wprost nie mogłem się doczekać tego wydania, wreszcie jest! Przepiękna antologia krótszych i dłuższych komiksów Janusza Christy, tych spoza świata dzielnych wojów czy równie dzielnych marynarzy. Album ukazał w identycznej formie edytorskiej co wcześniej wydana Złota Kolekcja Kajko i Kokosza. Jeżeli traktować to jako serię, wliczając publikację ze szkicami, to jest to formalnie ósmy album w tej linii.

Tak zresztą to wydanie traktuje wydawca. W identycznej formie wydano też Szkołę latania, poniżej fotka od strony grzbietów – jak widać, najnowsze wydanie jest całkiem grubaśne! Ponad 230 stron!

Podobne wydanie już kiedyś Egmont nam zaprezentował, ale obecne nie jest nową edycją, różnic jest bardzo dużo! Stare wydanie zawierało też historyjki w których pojawiał się i Kajtek i Koko, w nowym nie znajdziemy w ogóle komiksów z tymi bohaterami. W starym były też dwa albumy z serii Gucek i Roch, tych także tutaj nie uświadczymy, ale od razu warto zaznaczyć, że Gucek i Roch także trafią do tej serii, we wstępie zapowiedziano kolejny album, poświęcony właśnie tym postaciom! Tak więc nie ma tutaj mowy o starym / nowym wydaniu, to co otrzymujemy to całkowicie nowa publikacja, choć siłą rzeczy chyba trzeba będzie w paru miejscach zaznaczyć pewne koligacje.

No dobrze, to czas zacząć, oto prawdziwa perełka: Pan Paparura i pies Aj oraz inne historie! Wydanie, będę się powtarzał, przepiękne, twarda oprawa, stylowy grzbiet (który niestety lubi pękać), super papier. Prywatnie nie podoba mi się szata graficzna jaką zastosowano na okładkach, ma swój urok, ale Christa to mistrz rysunku, szkoda iść w taki minimalistyczny styl. Jest natomiast charakterystyczna, albumy te od razu rzucają się w oczy, z pewnością „wyróżniają się z tłumu”. Zresztą nie ma co oceniać książki po okładce.

Z tyłu mamy opis zawartości, do tego od razu zaznaczono, że wstęp napisał Tomasz Kołodziejczak, a posłowie Krzysztof Janicz. Krzysiek to wręcz maniak twórczości Christy, oczywiście w pozytywnym znaczeniu, więc to z pewnością już gwarantuje wysoki poziom. Znany jest też jako kapral z bloga Na Plasterki!!! Moment, kapral? Dlaczego na okładce tak wyjątkowego wydania pseudonim ten został zapisany z małej litery? Gdyż to pseudonim, w tym znaczeniu, nie stopień. Aż sprawdziłem, Krzysiek podpisuje się Kapral. Z dużej. Babol? Oj…
Byłbym zapomniał, za renowację materiałów odpowiada Arkadiusz Salomoński. Arek pod tym względem jest magikiem, potrafi wyczyniać cuda, więc gwarancja najwyższej jakości została zapewniona.

Obowiązkowo spis treści. Wydawca już go publikował, oj było na co czekać!

Wstęp jest trochę taki o niczym, Pan Kołodziejczak dość skrótowo opowiada co i jak. Oczywiście jest wspomniane o problemach edycyjnych i o dostępie do materiałów, to zrozumiałe, niektóre z tych komiksów mają dziesiąt lat na karku. Wspomina też o żartach rysunkowych, których nie ma w niniejszym albumie, ale jednak jak zaraz się przekonamy, kilka jest. Dziwna niekonsekwencja, czyżby plany się zmieniły podczas składu? Wspomina też o kolorowaniu historyjek, że dwie z Relaxu prezentują w czerni i bieli, w Relaxie były kolorowe, ale nie kolorował Christa i nie przepadał za finalnym efektem – więc decyzja w sumie zrozumiała. Wstęp bardzo techniczny, i nieco szkoda, gdyż Kołodziejczak potrafi opowiadać i wspominać. Szkoda że na tym się nie skupił, a zakładam, że miałby wiele do powiedzenia na temat historyjek zawartych w niniejszym albumie.
Zaczyna się od Rock and Roll a zaraz poniżej Kichaś! Dwie krótkie formy, ale czy są komiksami? Co ciekawe Krzysztof Janicz w posłowiu zamieszcza Bibliografię, gdzie w komiksach spoza głównych serii wymienia Kichasia, nawet takie ciekawostki jak Sopocka legenda, a o Rock and Rollu nie wspomina. Czyli traktujemy to jako komiks czy nie? W sumie mniejsza o to, fajnie że jest, bo to urokliwa miniaturka. Szkoda jedynie, że w takiej antologii przy danych publikacjach nie ma dodatkowego opisu gdzie i w którym roku był pierwowzór. Niby te informacje są w dodatkach, ale byłoby super, gdybyśmy na bieżąco mogli chłonąc te informacje. A w sumie to w bibliografii w tym albumie Rocka and Rolla nie ma. Aj, zaczynam się zaplątywać! Z pewnością zamysł jakiś był. Z kronikarskiego obowiązku, ten pasek opublikowany był w Jazz numer 2/1957. Informacja za bibliografia umieszczoną w Kajtek Koko i inni autorstwa Krzysztofa Janicza, umieszczona w sekcji Komiksy spoza głównych serii. Taaa, ciekawe….

Opowieść o Armstrongu, oczywiście zaprezentowana w pełnej wersji. Od razu pokreślę, ogromnym atutem niniejszego wydania jest to, że zbiera różne serie w formie kompletnej, każda posiada wszystkie odcinki! Oczywiście chodzi o serie komiksowe, gdyż z innymi formami różnie bywa, ale o tym później.

Kuku Ryku perełka komiksowa wreszcie zebrano wszystkie odcinki (11 plansz) w jednej publikacji! Nie licząc może wydań klubowych, ale tutaj otrzymujemy materiał w naprawdę fajnej jakości!

Cztery, czyli wszystkie, odcinki serii Jack O’Key. Układ nieco zmieniony, ale w prasie było to drukowane raz poziomo, raz pionowo, tutaj mamy fajnie poukładane. Nieco może szkoda, że kolejne odcinki zaczynają się jak układ pozwolił, więc też w środku strony, ale w sumie w niczym to nie przeszkadza, a zaczynając zawsze od początku strony zostałoby sporo pustego miejsca.

Skarby strego zamczyska, historia ukazała się w tym starszym wydaniu, ale tutaj prezentuje się o niebo lepiej!


Korak syn Tarzana, podobnie jak Skarby, także z powodu większego formatu, stanowi o wiele przyjemniejsza lekturę.

W dodatkach do Złotej kolekcji była zaprezentowana jedna plansza Koraka, jak dla mnie ta forma wypada całkiem ciekawie, w sumie nie wiem, czy nie wolałbym tej historyjki całej ujrzeć w odcieniach beżu i brązu.

Kolejne dwie plansze to Marynarskie brody – kompilacja żartów na temat oraz krótka historyjka Wesołych Świąt zajmująca dwie strony. Ta historyjka opisywana jest w zestawieniach jako jedna plansza, i nie jest to błąd, w oryginale ukazała się w formacie A3. Do wydań albumowych przeredagowano układ, by nie było problemów z czytelnością. Natomiast brody to nie komiks a żarty, miało takich niby nie być. Fajnie że są, tym bardziej, że te żarty do dzisiaj śmieszą, ale skoro są brody to dlaczego nie ma choćby Statków? O takich na ten przykład (obrazki z magazynu Giełda Komiksów):


Można podejrzewać, że po prostu Brody wydawca miał już w formie odświeżonej, więc wrzucił z automatu, nad Statkami trzeba by pewnie popracować, więc może zgodnie z pierwotnym zamierzeniem, nie było tego obecnie w planach? Domysły, trzeba by dopytać Egmont.
Dalej spotykamy Detektywa Tropa, ponownie, i tu ogromne uznanie dla wydawcy, w komplecie, czyli otrzymujemy wszystkie odcinki!

Naszła mnie taka mała refleksja, materiały otrzymujemy w formie odświeżonej, i jest to naprawdę super zrobione. Ale czy nie można było zachować oryginalnej czcionki i jej formatowanie w takich przypadkach? Nie jest to absolutnie problem, ale jednak lubię takie perełki z dawnych czasów otrzymywać bez zmian, które nie mają większego uzasadnienia.

Następnie kilka stron to Przyśmiewki o nałogach, niektóre w formie komiksów, niektóre jako żarty, nie ma znaczenia, nadal czyta się to super, śmieszą, i cały czas są aktualne! Na deser już pełnoprawny komiks, czyli znany już choćby z dodatków do Złotej: Hair po polsku.


Niemoralna opowieść z morałem, 2 + szwagier to już dłuższa forma pochodząca z książki Sopot, lato, vademecum… i nie tylko. Pojawiające się puste dymki to nie błąd, taki był zamysł autora, można sobie samemu coś wpisać.

Format aż poraża, poniżej porównanie z wydaniem klubowym sprzed wielu, wielu lat…

Uzupełnieniem są cztery kadry pochodzące z tej samej książki. A na kolejnej stronie zaczyna się Kalafit, czyli krótka, dość ciekawa historyjka, która sporo czasu przeleżała w szufladzie autora. Była już w dodatkach do Złotej, tam zajmowała jedną planszę, tutaj została rozbita na dwie.

Ten Sopot, tak by napomknąć, do tej książki Janusz Christa stworzył też okładkę. A te dodatkowe obrazki na stronie prezentowały się nieco inaczej. Niestety w niniejszym zbiorze zabrakło tych elementów. A szkoda, gdyż okłada dodatkowo by rozdzielała daną sekcje. Ogólnie, nieco ubolewam, że nie pokuszona się jednak o jakieś strony tytułowe dla danego działu, uprzyjemniało by to lekturę, w tym momencie mamy nieco misz-masz, komiksy, dowcipy, wszystko niby uporządkowane ale wymieszane, a dalej niestety nie jest lepiej… Okładkę i pełną planszę, wraz z opisem, oczywiście można znaleźć w dodatkach do Złotej Kolekcji.

Brak jakiegoś rozróżnienia działów widać gdy zaczynają się komiksy z Relaxu. Bez żadnego wstępu przeskakujemy do pierwszej kolorowej historyjki, później są bajki dla dorosłych i znowu kolorowe. Można by to posegregować, a całość choć symbolicznie uzupełnić o stronę tytułową, tym bardziej, że dało się coś takiego zrobić lata temu.



Historyjki z Relaxu to klasa sama w sobie. Oczywiście w przepięknej formie otrzymujemy cały komplet, czyli: Zaginiona załoga, tytułowy Pan Paparura i pies Aj a także Łabędź. Szkoda że nie są zgrupowane w jednym miejscu, ale zachowano kolejność chronologiczną, choć w tym przypadku nie ma to jakiegoś sensownego uzasadnienia. Oczywiście są też Bajki dla dorosłych, czyli rewelacja nie tylko scenariuszowa ale i graficzna – Christa tutaj każdy kadr wypełnił dziesiątkami smaczków czy dziwnych stworków. Historyjki, jak napisał Pan Tomasz we wstępie, zaprezentowano w czerni i bieli i w tej formie rzeczywiście wyglądają zjawiskowo. Dwie miały kolory w oryginale, w tej formie też mają swój urok. Tak w ogóle, mam nadzieję, że kiedyś pojawi się taka możliwość, chciałbym te Bajki ujrzeć w wydaniu w formacie A4 ale z jednym rysunkiem na stronie – tak by można jeszcze lepiej chłonąc kunszt Christy. Może takie wydanie warto by wtedy przygotować w dwóch wersjach, czrno-białej i kolorowej? Rozmarzyłem się, może kiedyś?




W sekcji (nieoznaczonej) Relaxowej mamy też dowcipy, w formie bardziej komiksowej, także te o dżdżownicach. W Relaxie pojawiła się cenzura, tutaj oczywiście mamy wersję jej pozbawioną, czyli pojawia się słówko „głód”. Jest też nowa kolorystyka, ze sporymi zmianami, z tego co pamiętam robale do Relaxu nie kolorował sam Christa. Jednak szkoda mi kolorowego deszczu. Bajki dla dorosłych też są w formie nieocenzurowanej, czyli czarnoksiężnik Hokus nie sprostał wymaganiom.

Zbiór o palaczach w ujednolicanej formie, może mocna ingerencja, ale efekt całkiem spoko.

I nagle pojawiają się dwa żarty. Do tego pierwotnie będące zagadkami – konkursem, i co ciekawe, mające podpis! Dlaczego tutaj się da, a innych komiksów się nie da? Bo to żarty których według wstępu nie ma w tym tomie? Kto tutaj panował nad składem?

Oryginały:


Sekcja Relaxowa kończy się nagle białą stroną. Tego jeszcze nie było, szkoda, że nie wykorzystano tej powierzchni na zaprezentowanie co nastąpi kolejne. A jest o czym mówić!

Programy teatralne! W czarnym wydaniu już były, ale wtedy nie dość że wydanie to miało mniejszy format, to jeszcze wydrukowano je w mocno pomniejszonej formie. Teraz mamy jedną stronę oryginalną na stronę nowego wydania, co prezentuje się wprost zjawiskowo! Przynajmniej na pierwszy rzut oka, gdyż jak już się przyjrzeć, to jednak jakość momentami, w zależności od programu, pozostawia nieco do życzenia. Wydawca najwidoczniej nie odświeżył materiałów na nowo, a wykorzystał te które już posiadał. No i nieco wyszło mydło.












Pomiędzy poszczególnymi programami pojawiają się puste strony, wprowadza to wrażenie uporządkowania. Tymczasem z ostatniego programu robimy bezpośredni przeskok do ostatniej historii. Ostatniej zarówno w tym albumie, jak i w dorobku Janusza Christy. I choćby z tego powodu przydałaby się strona rozdzielająca, choć z krótka adnotacją i podanymi datami!


Posłowie, czyli jak zawsze rewelacyjny Kapral (z dużej litery!) czyli Krzysztof Janicz. Dodatki są nieco specyficzne, gdyż kuluary i rożne niuanse związane z poszczególnymi historyjkami Kapral na bieżąco opisywał w dodatkach do Złotej Kolekcji. Bez sensu byłby te informacje powtarzać, więc Krzysztof zaprezentował opowieść, jak zbierał najróżniejsze informacje na temat twórczości Janusza Christy, o jego spotkaniach z mistrzem, a wszystko to zaprawione toną ciekawostek. I rewelacyjną opowiastką o pewnej taksówce i 300 kilometrach. Wyśmienita lektura, choć podkreślam, związana ogólnie z dorobkiem i kompletowaniem bibliografii, jak ktoś chce dowiedzieć się czegoś więcej na temat poszczególnych historyjek zawartych w albumie, musi sięgnąć po Złotą Kolekcję. Utrudnienie dla osób, które jej nie posiadają, zdecydują się tylko na zakup niniejszego album.


Listy fajna rzecz, ale reprodukcja jest bardzo mała. Lupa pomogła.




Album perełka! Niesamowita zawartość przedstawiona w kompletnej formie, rewelacyjnie odświeżonej i zaprezentowanej. Do tego jak zwykle, niezwykle ciekawe materiały dodatkowe. Od strony edycyjnej też cudeńko, choć ten materiał zastosowany na grzbiet lubi pęknąć. Jest parę dziwnych decyzji, jak choćby rewelacyjne odświeżenie materiałów, jednocześnie część z nich pozostawiono w formie już wcześniej zaprezentowanej – chodzi tutaj głównie o programy teatralne, które wyglądają super, ale jednak widać na nich że w tym formacie powinno poświęcić się im nieco dodatkowego czasu. Także sam układ, szkoda że nie zastosowano podziału na rozdziały czy sekcje, można ubolewać że brakło podpisów, dziwnie wypada zamieszanie z dowcipami których nie ma ale kilka jest. Nie są to wielkie przywary, większość zapewne wynika z pośpiechu, braku dodatkowej kontroli, redakcji, zwał jak zwał. Można było poświecić nieco więcej czasu na dopracowaniu szczegółów, byłoby idealnie. A dzieła Janusza Christa na to zasługują. Ale i tak, jest prawie perfekcyjnie, otrzymujemy tutaj komplet opowieści komiksowych spoza głównych serii, co najważniejsze, w kompletnej formie! Niesamowicie jest powracać do tych historii, nadal gwarantują świetna zabawę. Christa był mistrzem, a jego historyjki bawiły dziesiątki lat temu bawią i dzisiaj.
Teraz czekamy na kolejny album, Gucek i Roch nadchodzą! A może kiedyś też doczekamy się Bajek dla dorosłych w większym formacie ilustracji? I zremasterowanych programów teatralnych? Ach marzenia…

















































































































































































































